ورزشگاههای امروزی دیگر فقط برای روز مسابقه طراحی نمیشوند. معماران با جسارت تمام به دنبال تازگی و نوآوری هستند تا فضاهایی بسازند که در تمام طول سال، به عنوان یک نشانه شهری مطرح و منحصربهفرد شناخته شوند. در ادامهی مجموعهی «ورزشگاه فردا»، نگاهی میاندازیم به ۱۰ نمونه از عجیبترین و غیرمعمولترین طرحهایی که در حال حاضر در دست ساخت یا طراحی هستند.
این ورزشگاه ۱۰۰ هزار نفری که برای باشگاه فوتبال منچستریونایتد انگلستان طراحی شده، وقتی سال گذشته توسط شرکت معماری «فاستر اند پارتنرز» رونمایی شد، حسابی سرتیتر خبرها شد. نورمن فاستر، بنیانگذار این شرکت، آن را «یکی ازهیجانانگیزترین پروژههای دنیا» توصیف کرده است. پس از تکمیل، این ورزشگاه بزرگترین ورزشگاه فوتبال در کل بریتانیا خواهد بود. ویژگی شاخص آن، یک سازهی عظیم و چادرمانند است که روی سه دکل بزرگ سوار میشود و از بدنهی اصلی بنا بیرون میزند تا فضاهای عمومی بیرونی را هم زیر سایهی خود بگیرد.
یکی از جذابترین ورزشگاههایی که این روزها در ژاپن در حال ساخت است، مربوط به باشگاه فوتبال فوکوشیما یونایتد است. پیشبینی میشود این ورزشگاه کاملاً از چوب ساخته شود. شرکت معماری «ویلد» آن را طوری طراحی کرده که بتوان آن را به راحتی جمعآوری و دوباره از قطعاتش استفاده کرد؛ چیزی که با روش سنتی ساخت ورزشگاهها با اسکلت سنگین فولادی و بتنی فرق دارد. ویژگی برجستهاش هم سقفی است که طرحی شبیه به صدف یا گوشواره دارد و فضای داخلی نسبتاً کوچک ۵۰۰۰ نفری آن را میپوشاند.
یک ورزشگاه شاخص دیگر که قرار است در بریتانیا ساخته شود، پروژهای است برای باشگاه فوتبال بیرمنگام سیتی که توسط استودیوی «هدرویک» و همراه با شرکت معماری «مانیکا» طراحی شده است. این ورزشگاه ۶۲ هزار نفری را دوازده دودکش غولپیکر احاطه میکنند که یادآور کارخانههای آجرپزی قدیمی این شهر است. توماس هدرویک، بنیانگذار استودیو، در این باره میگوید: «متأسفانه خیلی از ورزشگاهها شبیه سفینههای فضایی هستند که انگار از هر جایی میتوانستند بیایند و حوالی خودشان را بیروح و خشک میکنند. اما این ورزشگاه ریشه در خود بیرمنگام دارد و از دل آن برمیخیزد.»
این ورزشگاه که برای تیم واشنگتن کامندرز در حال ساخت است، توسط شرکت معماری «اچکیاس» در واشنگتن دیسی طراحی شده و ظرفیت آن بیش از ۷۰ هزار نفر خواهد بود. دورتادور نمای بیرونی این ورزشگاه را یک ردیف ستونهای سراسری (کلوناد) فرا گرفته است. به گفتهی طراحان، نمای باشکوه این بنا با الهام از اهمیت مکانی که در آن ساخته میشود، طراحی شده تا یادآور بناهای شاخص و یادبودهای شهری واشنگتن، مانند یادبود لینکلن، باشد.
ورزشگاه بزرگ حسن دوم در مراکش، که توسط دو شرکت معماری «اوالالو + چوی» و «پاپیولس» طراحی شده، شباهت زیادی به ورزشگاه منچستریونایتد دارد. در این پروژه هم یک سقف چادرمانند غولپیکر، نقطهی کانونی طرح است. انتظار میرود این ورزشگاه ۱۱۵ هزار نفر گنجایش داشته باشد و به بزرگترین ورزشگاه جهان تبدیل شود. طراحان هدف خود را این میدانند که وقتی این ورزشگاه برای جام جهانی ۲۰۳۰ آماده شود، به یکی از بزرگترین و باشکوهترین ورزشگاههای دنیا تبدیل گردد.
ورزشگاه بیسبال لاسوگاس که برای تیم اتلتیکس ساخته میشود، اولین طرح ورزشگاه بیسبال در کارنامهی شرکت معماری «بیآیجی» محسوب میشود. نمای بیرونی این ورزشگاه با پوستهای فلزی پوشیده شده که شکل و حالتش از حیوان آرمادیلو (نوعی پستاندار زرهپوش) الهام گرفته است. سطح آن با پنلهای مربعی شکل فلزی پوشانده میشود و در نمای جلویی آن، به گفتهی طراحان، بزرگترین دیوار شیشهای مشبک کابلی جهان قرار خواهد گرفت.
در جای دیگری از جهان، شرکت معماری «پاپیولس» مشغول طراحی ورزشگاه کینگ سلمان در عربستان سعودی است. این ورزشگاه قرار است حال و هوای کوهستان را تداعی کند و روی بام آن، یک مسیر پیادهروی تعبیه خواهد شد. دیوارهای سبز و چندوجهی (شکستهشکسته) از ویژگیهای بارز این استادیوم است که پیشبینی میشود ۹۲ هزار نفر گنجایش داشته باشد و میزبانی دیدار نهایی جام جهانی ۲۰۳۴ را برعهده بگیرد.
در شهر برایتون انگلستان، شرکت معماری «کیاساس» در حال ساخت اولین ورزشگاه ویژهی فوتبال زنان در اروپاست. هرچند جزئیات کامل طراحی آن هنوز منتشر نشده، اما این ورزشگاه شاخص با یک پل به ورزشگاه اختصاصی تیم مردان باشگاه برایتون (آمکس) متصل میشود و امکاناتی متناسب با نیازهای ورزشکاران و تماشاگران زن در آن در نظر گرفته خواهد شد. مدیر اجرایی لیگ برتر زنان، نیکی دوسه، در این باره گفته: «زنان برای مدت طولانی مجبور بودند خودشان را با امکاناتی وفق بدهند که اصلاً با در نظر گرفتن نیازهای آنها طراحی نشده بودند. حالا بازیکنان، مربیان، کادر و هواداران زن میتوانند ورزشگاهی را تجربه کنند که از نگاه خودشان طراحی شده است.»
یکی از کوچکترین پروژههای این فهرست، اما به همان اندازه بلندپروازانه، ورزشگاه جدید باشگاه فوتبال فارست گرین روورز است. این ورزشگاه که «اکو پارک» نام دارد، توسط شرکت معماری «زها حدید» طراحی شده و قرار است تقریباً به طور کامل از چوب ساخته شود. این ورزشگاه ۵۰۰۰ نفری با منابع انرژی پایدار تأمین نیرو میشود که نشاندهندهی ارزشهای این تیم است؛ تیمی که به عنوان سبزترین باشگاه فوتبال جهان شناخته میشود.
ورزشگاه دیگر و شاخص بیسبال که در آمریکا در دست ساخت است، ورزشگاه ۳۱ هزار نفری تیم تمپا بی رِیز است. این ورزشگاه بخشی از یک منطقهی بزرگتر با کاربری ترکیبی (شامل فروشگاه، رستوران، فضاهای تفریحی و مسکونی) خواهد بود که توسط شرکت «جنزلر» طراحی شده است. این پروژه به خوبی نشان میدهد که چگونه ورزشگاهها از یک مکان صرفاً برای روزهای مسابقه به مقصدهایی برای تمام فصول سال تبدیل میشوند. خود ورزشگاه که توسط «پاپیولس» طراحی شده، سقفی بیضیشکل و قوسی دارد که با مادهای نیمهشفاف پوشیده شده و طرحی لوزیشکل روی آن نقش بسته که یادآور زمین بازی بیسبال است.
